Hayat Ağacı Dergisi

...

Hasan Özaltuğ, nam-ı diğer Şirket Hasan'ın Tavra boğazında Ermeni Murahhas Acemiyan Serkis Efendi'den kiraladığı kiliseye ait Aba Değirmeni. Şimdi yerinde yeller esiyor.

Tecer’in sesini duyan, bağrında doğan Ali Şahin, sözün ve şiirin büyülü dünyasıyla küçük yaşta tanışır, bülbüllerle konuşur, yıldızlarla yarışır. Toprağın beyaz örtüsüne bürünür, kar yağar, kat kat üstüne… Kış geldi mi ayrılmaz buralardan. Kar; kapıları kapatıp içeriye hapsederken cümle canı, gönül dünyalarına bin bir kapı aralar. Kimi zaman yolları bağlasa, yürekleri dağlasa da kara kış beyaz düşlerden haber verir. Kar bir uğultu getirir Tecer Dağı’ndan, rüzgârın sesi dertli sazı andırır. Saza söze doymayanlar bir sese âşık olur, biz dizenin peşine takılır gider. Tabiata dinleyip hayal kurmak düşer çocukların payına. 

Hristiyanlığı farklı inanç ve mezheplere mensup kişilere benimsetme amacıyla faaliyetler yürüten Misyonerlik, 19. yüzyıldan itibaren siyasi ve milliyetçi fikirleri yaymak amacıyla hareket eden bir kurum hâline dönüşmüştür. Özellikle 19. yüzyılda emperyalist devletler, sömürgecilik faaliyetlerini misyonerlik altında gerçekleştirmiştir. Misyonerler, amaçlarına ulaşmak için okul, matbaa, hastane gibi kurumlar açmışlar; bu amaçla dünyayı dolaşmaktan geri durmamışlardır. İşte Sivas'ta yıllarca Kolej adıyla bir mevkiye de adını veren, eğitimden çok misyonerlik faaliyetlerinin merkezi olan Amerikan Koleji. Sonraki yıllarda devlet tarafından hastane olarak kullanıldığı 1927 Vilayet Albümünde kayıtlı olan bina 1930'da yanmıştır.

Hayatı boyunca kimsesiz çocuklara gerek maddi gerek manevi olarak yardım eden Dr. Ahmet Kemal Köksal, Sivas’ta da yapmış olduğu faaliyetler ve yardımlar göz önüne alındığında ömrünü milletinin refah, huzur ve mutluluğu için feda etmiş bir vakıf insanı olarak ifade edilebilir.

Mor (Mur) Ali Baba, ilmiyle hizmeti, tevazusu ile büyüklüğü birleştiren; gönüllerde derin izler bırakmış bir şahsiyet olarak sadece kabir taşının üstünde değil insanların kalplerinde, sessiz bir dua gibi yaşamaktadır. Mor Ali Baba, Sivas’a yerleşmesiyle birlikte çevresinden büyük bir sevgi ve hürmet görür. Halkın gönlünde yer eden bu derin sevgi, onu daha geniş bir hizmet alanına yöneltir. Böylece Çayırağzı semtinde eski adıyla İmaret Mahallesi’nde kurduğu Kadirî Dergâhında irşat ve eğitim faaliyetlerini genişleterek sürdürür. İnşa çalışmaları 1853–1854 yıllarında tamamlanan tekkesi dervişlerin, arayış içindeki gönüllerin sığınağı hâline gelir. 

Anadolu’nun zengin köy kültürü içinde misafir ağırlama geleneğini hâlâ diri tutan yerlerden biri de Sivas Merkez’e bağlı Karamehmetoğlu köyüdür. Köyün içinde, yılları aşıp bugüne ulaşan bir oda var. Dışarıdan bakıldığında sade bir yapı gibi görünse de içine adım attığınızda, ahşabına sinmiş hatıraları, işlemeli tavanı, köşelerde saklanan hikâyeleri fark ediyorsunuz.

Birinci Dünya Savaşı’nda özellikle Harşit Savunma Hattı’nın kurulması Doğu Cephesi için kritik günlerin yaşanması anlamına geliyordu. Suşehri’nin harekât merkezi olması, savaş yıllarında Sivas’ın önemini bir kat daha artırmıştır. Enver Paşa, Harşit Hattı üzerinde mevzilenen Türk askerini ziyaret etmek için Sivas'a gelmiş; burada bir gün kaldıktan sonra Suşehri'ne geçmiştir. Enver Paşa ve yanındaki erkânın Valilik ziyaretinde halkın yoğun ilgisine mazhar olmuştur. O günü yansıtan fotoğrafta Enver Paşa ile birlikte Şehzade Abdulhalim Efendi, Vali Ahmet Muammer Bey, 3. Ordu Kumandanı Mahmut Kâmil Paşa (önce), 3. Ordu Kumandanı Vehip Paşa (sonra), Birinci Ferik Ahmet İzzet Paşa (4. Ordu Kumandanı), Dr. Server Kâmil Bey'ler de bulunmaktadır. 

Tonus Merkez Camisi ismiyle de anılan Altınyayla Ahmet Ağa Camisi dışardan bakıldığında sade bir taşra yapısının dingin suskunluğunu taşır. Ancak kapısından içeri adım atıldığında, mekânın dıştaki sadeliğini geride bırakarak, ahşap tavanın ustalıkla işlenmiş dokusu eşliğinde renklerin ve desenlerin uyumlu bir bütünlük içinde canlandığı zengin bir süsleme dünyasıyla karşılaşılır. Hem mimari yapısı hem de sosyal hayattaki yeri ile cami, ilçenin en önemli sembollerinden biridir. 

Cumhuriyet’in ilan edilmesinden sonra, çeşitli incelemeler için farklı zamanlarda Anadolu’ya askerî amaçlı seyahatler gerçekleştiren Mareşal Fevzi Çakmak’ın, Cumhuriyet Dönemi’nde yapılan önemli ekonomi hamlelerini de bu seyahatler kapsamında yakından incelediği görülmektedir. Bu bağlamda, 1940 yılında gerçekleştirilen ziyaretlerden biri de Divriği ilçesinde bulunan Cürek Maden Tesisine olmuştur. Bu ziyarette Mareşal Fevzi Çakmak’a 3. Ordu Müfettişi Kazım Orbay ve diğer generaller eşlik etmiştir.

29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet’in bayram olarak kabulü; Cumhuriyet’i kurumsallaştırma, temel prensipleri tam bir bağlılıkla sahiplenme ve halka benimsetme açısından çok özel bir anlam içermektedir. Cumhuriyet’in Onuncu Yıl Dönümü, devlet erkânı ve halk tarafından Sivas Cumhuriyet Meydanı’nda kutlanıyor.

20. yılımızda 50. sayıya ulaşmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Dergimizin bugüne gelmesinde emeği geçen herkesi saygıyla yad ediyoruz. 2005 yılından bu yana yayımlanmakta olan Hayat Ağacı dergisi, Sivas’ın kültürü, tarihi ve coğrafyası ile şehre dair bilgi, belge ve kültürel değerleri fotoğraflar eşliğinde sayfalarına taşımaya devam ediyor. Hayat Ağacı dergisi’nin 50. sayısı Eylül ayında okuyucuyla buluştu.